Mendeley
TY  _  JOUR
ID  -  1400090332389
TI  -  حسن عدل؛ آموزه‌يي عقلي يا عُقلايي؟
JO  -  خردنامه صدرا
JA  -  ES
LA  -  fa
SN  -  1560-0874
AU  -  امامی محمد
AU  -  فرزانه حسین
AD  -  استادیار گروه فقه و مبانی حقوق دانشگاه علوم اسلامی رضوی
AD  -  معاونت آموزشی دانشگاه علوم اسلامی رضوی
AD  -  استادیار دانشگاه علوم اسلامی رضوی
Y1  -  2022
PY  -  2022
VL  -  1
IS  -  28
SP  -  13
EP  -  28
KW  -  حسن عدل
KW  -   قبح ظلم
KW  -   گزاره‌‌هاي اخلاقي
KW  -   گزاره‌هاي بديهي
KW  -   عقلي
KW  -   عقلايي
DO  -  
N2  -  «عدل، حَسَن است» و «ظلم، قبيح است» قواعد و گزاره‌هايي پركاربرد در دانشهاي مختلفند. متكلمان ايندو گزاره را عقلي، ضروريِ اولي، بديهي، قطعي و بينياز از استدلال ميدانند اما برخي فيلسوفان با انكار بداهت و قطعيت، آنها را مشهوراتي صرف انگاشته‌اند كه وراي تطابق آراء عُقلا، واقعيت ديگري ندارند. در مورد اين دو گزاره يقيني‌انگاري بمعناي اعتقاد به صلاحيت استفاده از آنها در برهان و توليد نتايج علمي است و مشهورانگاري به كاركرد جدلي آنها اشاره دارد. برخي  معتقدند مشهورانگاري در تفسير اينگونه قضايا، به فروريختن پشتوانة گزاره‌هاي اخلاقي مي‌انجامد. مسئله اينجاست كه چرا در مورد ايندو گزارة بظاهر بديهي، چنين اختلاف نظر زيادي ايجاد شده است؟ يافته‌هاي اين پژوهش كه بشيوة توصيفي ـ تحليلي انجام پذيرفته، نشان ميدهد كه راه‌حل را بايد در تفكيك ميان «حُسن عقلي» و «حُسن عقلايي» جُست. دو قضية مذكور، هرگاه بعنوان قضاياي عقليِ شخصي لحاظ شوند، تصديقاتي ظني و تكويني‌ هستند اما در مقام گزاره‌هاي عُقلاييِ اجتماعي، بديهي و البته اعتباريند كه برخلاف ‌نظر مشهور منطقدانان، بايد در زمرة يقينيات (نه مشهورات) قرار گيرند. علاوه بر اين، تعابيري نظير «لا عمدة لها الا الشهرة» كه توسط برخي صاحبنظران حكمت و منطق در مورد ايندو گزاره بكار رفته، بمعناي انكار واقعيت آنها نيست بلكه بمفهوم انكار بداهت و ضرورتشان در تحليلهاي عقلي ميباشد و بهمين دليل خللي در پشتوانه بودن آنها براي قضاياي اخلاقي ايجاد نميكند.
UR  - rimag.ir/fa/Article/32389
L1  - rimag.ir/fa/Article/Download/32389
ER  -  
