Mendeley TY _ JOUR ID - 1402091544959 TI - تحلیل منظری از گفتمان جنگ در رمان «شطرنج با ماشین قیامت»: نقد خواننده‌محور JO - پژوهش زبان و ادبیات فارسی JA - ES LA - fa SN - 1735-1030 AU - تقی زاده علی AU - کمالی محمود AD - استادیار گروه زبان انگلیسی و زبان‌شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران AD - گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Y1 - 2024 PY - 2024 VL - 71 IS - 21 SP - 137 EP - 169 KW - شطرنج با ماشین قیامت KW - نقد خواننده¬‌محور KW - نسبی¬گرایی گفتمان KW - ولفگانگ ایزر و ساختار واکنش¬خواه. DO - N2 -

در دوره­های اخیر، نقد خواننده­محور، نقد سنتی و مؤلّف­محور را به چالش کشیده و با اهمیت بخشیدن به جایگاه خواننده، رویکرد مطلق‌گرای آن را به ماهیتی نسبی‌گرا تغییر داده ­است. «ولفگانگ ایزر» بر این باور است که هر خواننده، معنای جدیدی را از متن به دست می‌آورد که این امر بیانگر نسبی بودن معناست. او خواندن ادبیات داستانی را به فعالیتی تبدیل می‌کند که حاصل آن، شکل‌ گرفتن «متن ادبی» به ‌عنوان ساختاری پدیدارشناسانه در ذهن خواننده است. در ایران معاصر و تحت تأثیر جنگ تحمیلی، متون متعددی به موضوع جنگ پرداخته‌اند؛ از آن جمله رمان پرخوانندة «شطرنج با ماشین قیامت» از حبیب احمدزاده، با رویکرد و نگاه نو و متفاوت خود توانسته است جایگاه خوبی در این حوزه بیابد. پژوهش حاضر به بررسی نسبی­گرایی گفتمان جنگ در این رمان بر پایۀ نظریۀ نقد خواننده‌­محور وُلفگانگ ایزِر می­­پردازد و نشان می‌دهد که گفتمان رمان که نتیجۀ هم­کنشِ متن و خواننده است، برهم­کنشی و نسبی­گراست. یافته­های این تحقیق نشان می­دهد که هرچند یک سویۀ این رمان، گفتمانی جهادمحور را ارائه می­کند، سویۀ دیگر آن، گفتمانی تجدیدنظرطلب را پرورش می­دهد که می‌خواهد خواننده با کاربست آن از دریچۀ جدیدی به جنگ بنگرد. همچنین رمان در جذب خواننده و تعامل با او موفق عمل می‌کند و خواننده می‌تواند با استدلال و استنتاج، فضاهای تهی متن را که اغلب پنهان هم هستند، خود پر کند.

 

UR - rimag.ir/fa/Article/44959 L1 - rimag.ir/fa/Article/Download/44959 ER -