Mendeley TY _ JOUR ID - 1402100345195 TI - آداب‌نامه‌نویسی در عصر قاجار JO - پژوهش زبان و ادبیات فارسی JA - ES LA - fa SN - 1735-1030 AU - حاجی آقا بابایی محمدرضا AU - سعادتی مسرور فائزه AD - دانشگاه علامه طباطبایی AD - دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی Y1 - 2024 PY - 2024 VL - 71 IS - 21 SP - 27 EP - 54 KW - گونه‌شناسی ادبی KW - ادبیات تعلیمی KW - آداب‌نامه‌نویسی و نثر KW - عصر قاجار. DO - N2 -

آداب‌نامه یکی از زیرگونه‌های ادبیات تعلیمی است که به آموزش مهارت‌های لازم برای حضور فرد در عرصۀ اجتماع می‌پردازد. از میانۀ عصر قاجار، شاهد رونق گرفتن انواع آداب‌نامه‌ها هستیم. در این پژوهش، ویژگی‌های ساختاری و محتوایی چهل آداب‌نامه به شیوۀ توصیفی- تحلیلی بررسی و تحلیل شده است. زبان و نثر آداب‌نامه‌های عصر قاجار در آغاز بیشتر نثری بینابین است و گاهی آثار تکلّف در آنها دیده‌ می‌شود. با گسترش متون ترجمه‌شده و همچنین رونق روزنامه‌نگاری، نثر آداب‌نامه‌ها نیز به سمت­و­سوی سادگی حرکت کرد و مخاطبان به­آسانی می‌توانستند از این دسته از متون بهره‌مند شوند. از میانۀ عصر قاجار به بعد، به‌ویژه پس از انقلاب مشروطه، شاهد تغییر مخاطبان این آثار هستیم و به آموزش زنان و کودکان، توجه ویژه‌ای می‌شود و تعداد آداب‌نامه‌هایی که برای نوجوانان و زنان نوشته شده است، فزونی می‌گیرد. پس از انقلاب مشروطه، شاهد دگرگونی در ساختار برخی از آداب‌نامه‌ها می‌شویم که برخاسته از تغییر نگرشی است که در سطح جامعه پدید آمده است. از نظر محتوایی نیز آداب‌نامه‌های عصر قاجار از تحولات اجتماعی آن روزگار اثر پذیرفته‌اند و بیشتر در پی آموزش و آماده‌سازی افراد برای حضور مؤثر در جامعه برمی‌آیند. آداب‌نامه‌هایی که به آموزش مسائل اخلاقی اختصاص دارد نیز بیشتر به آموزش سبک زندگی و آداب معاشرت پرداخته‌اند و این امر بیانگر دور شدن جامعۀ ایرانی از دیدگاه‌های سنتی و حرکت به سمت­و­سوی دورانی تازه است.

 

UR - rimag.ir/fa/Article/45195 L1 - rimag.ir/fa/Article/Download/45195 ER -