چالشهای نسبیگرایی فرهنگی در اندیشه تاریخمحور اسوالد اشپنگلر
الموضوعات : مطالعات تطبیقی تاریخ فلسفه
1 - دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه تهران، دانشکدگان فارابی، قم، ایران
الکلمات المفتاحية: اشپنگلر, پارادوکس تطبیقی, تکینگی فرهنگها, نسبیگرایی, ریختشناسی تطبیقی,
ملخص المقالة :
اشپنگلر در ریختشناسی تطبیقی فرهنگها بر منحصر بفرد بودن فرهنگها تأکید زیاد دارد. از دیدگاه او، فرهنگها مستقل و خودبسندهاند، زیرا هر فرهنگ دارای روح و نماد خاص است و بازتابهای آن را میتوان در دین، سیاست، اقتصاد و هنر مشاهده کرد؛ بعبارت دیگر، هر فرهنگ تولد، مرگ، رشد و بطور کلی، قوانین خاص خود را دارد. درنتیجه، فرهنگها در عزلت بسر میبرند و امکان مقایسۀ آنها منتفی است. بر این اساس، او بیشتر مقایسهها را سطحی، موهوم و بیپایه میدانست. از سوی دیگر، فرهنگها همچون هر موجودی ارگانیک و زندهاند و ناگزیر مراحل مشابه تولد، جوانی، پیری و مرگ و زوال را طی میکنند. درست از همین حیث، میتوان هر مرحلهیی از رشد یک فرهنگ را با مرحلۀ مشابه فرهنگ دیگر مقایسه کرد، زیرا «معاصرت» در اینجا بمعنای هم مرحله بودن دو فرهنگ است، نه همزمانی آنها. بعبارت دیگر، تأکید بر خودبسندگی فرهنگها بمعنای مخالفت با هرگونه نظامسازی و قانون فراگیر، و نیز قبول نسبیت و قیاسناپذیری فرهنگهاست و در مقابل، طرح ریختشناسی تطبیقی فرهنگها، بمعنای اذعان به یک قانون فراتاریخی و فرافرهنگی صادق دربارۀ همۀ فرهنگهاست. عدهیی از این تعارض با عنوان پارادوکس تطبیقی یاد کردهاند و کوشیدهاند بنحوی آن را رفع نمایند. در این مقاله، افزون بر تنقیح دو دیدگاه فوق، تلاش شده بجای به مسلخ بردن یکی از آندو بنفع دیگری، وجه جمع و توفیقی بین آنها پیدا شود.
Farrenkopf, John (2001). Prophet of Decline: Spengler on World History and Politics. Louisiana State University Press.
Fischer, Klaus P. (1977). History and prophecy: Oswald Spengler and decline of the west. Durham, North Carolina: Moore publishing Company.
Heidegger, M. (1998). Letter on Humanism. trans. by Frank A. Capuzzi, in W. McNeill (ed.), Pathmarks. Cambridge: Cambridge University Press, pp. 239-276.
Kuhn, Thomas (1970). The Structure of Scientific Revolutions, University of Chicago Press.
Spengler, Oswald (2016) The Decline of The West: Form and Actuality. translated by Charles F. Atkinson, Oxford University Press.
Swer, G. M. (2018). Timely meditations? Oswald Spengler’s philosophy of history reconsidered. Prolegomena, vol. 17, no. 2, pp. 137-154.
Swer, G. M. (2019). Technology and the end of western civilization: Spengler’s and Heidegger’s histories of life/being. Indo-Pacific Journal of Phenomenology, vol. 19, no. 1, pp. 1-10.
Wittgenstein, L., (1998). Culture and Value, ed. by Henrik von Wright. Oxford: Blackwell.