تحلیل محتوای کتابهای درسی پایه سوم راهنمایی از لحاظ توجه به ابعاد هوش هیجانی
الموضوعات : psychology
1 - استادیار و عضو هیئت علمی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه بیرجن
الکلمات المفتاحية: هوش هیجانی, کتابهای درسی, تحلیل محتوا,
ملخص المقالة :
این پژوهش با هدف بررسي ميزان توجه کتابهای درسي پاية سوم راهنمایی به مؤلفههاي هوش هیجانی انجام شد. روش این مطالعه، تحلیل محتوا با رويكرد کمّی بود. در این پژوهش تمامي کتابهای درسي پایة سوم راهنمایی که در سال تحصیلی 89-88، تدریس میشدند، در فرايند تحليل محتوا وارد شدند و كدگذاري از طريق قياسي و بر اساس پنج مقولة هوش هیجانی انجام شد. در این بررسی، واحدِ زمينه درس؛ و واحدِ ثبت، مضمون، تصوير، و تمرین بود. براي اطمينان از اعتبار كدگذاري از داور دوم نیز استفاده شد. ميزان توافق میان داورها 81/0 بود. نتایج نشان دادند که در کتابهای درسی پایه سوم راهنمایی توجه کمی به مؤلفههای هوش هیجانی شده و در برخي از كتابهای درسی، از توجه به پرورش ابعاد هوش هيجاني غفلت شده است. بر اساس نتایج این پژوهش، لازم است دست¬اندرکاران نظام آموزشی و برنامهریزان درسی به پرورش ابعاد هوش هيجاني از طريق متون درسي توجه بیشتری کنند.
المصادر:
ارنشتاین، آلن؛ و هانکینز، فرانسیس (1384). مبانی، اصول، و مسائل برنامه درسی. (ترجمه قدسی احقر). تهران: انتشارات دانشگاه ازاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات. (تاریخ انتشار به زبان اصلی، 2004)
اکرمی، سیدکاظم (1382). تحقیقی چندوجهی در باب کتاب¬های دینی بینش اسلامی متوسطه. مجموعه مقالات همایش آسیب¬شناسی تربیت دینی در آموزش و پرورش (جلد 2). تهران: محراب قلم.
حسینی¬نسب، داود (1377). تحلیل محتوای کتب فارسی و ریاضی دوره ابتدایی. گزارش پژوهشي شوراي تحقيقات آموزش و پرورش استان آذربايجان شرقي.
خضرلو، غلامرضا (1374). بررسی نحوه تألیف کتاب دانش اجتماعی سال اول متوسطه نظام جدید. پایان¬نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی.
زارع، علي (1380). مقايسه سهم هوش هيجاني و هوش عمومي در پيش¬بيني پيشرفت تحصيلي دانش¬آموزان پايه سوم متوسطه شهر شيراز؛ پايان¬نامه كارشناسي ارشد، دانشگاه علوم پزشكي ايران.
ساروخاني، باقر (1368). روش¬هاي تحقيق در علوم اجتماعي (جلد دوم). تهران: پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي.
سياروچي، ژزف و همكاران (1383). هوش عاطفي در زندگي روزمره، (ترجمه اصغر نوري ¬امام¬زاده¬اي و حبيب¬الله نصيري). اصفهان: نشر نو. (تاریخ انتشار به زبان اصلی 2001).
سیف، علی¬اکبر (1387). روان¬شناسی پرورشی نوین. تهران: نشر دوران.
شریفی¬کارآمدی، پرویز (1385). آموزش و پرورش عاطفی ـ اجتماعی و نقش هوش هیجانی. فصلنامه تعلیم و تریت، 90، 8-31.
صافی، احمد (1379). آموزش و پرورش ابتدایی، راهنمایی، و متوسطه. تهران: سمت.
صفوی، محبوبه؛ موسوی، مریم؛ و لطفی، رضا (1388). بررسی همبستگی بین هوش هیجانی و سازگاری عاطفی و اجتماعی در دانش¬آموزان دختر پیش¬دانشگاهی شهر تهران. مجله پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، 5، 255-261.
عباس آبادي، محمود (1383). بررسي و مقايسه ميزان هوش هيجاني و نااميدي در نوجوانان پسر 13 تا 18 ساله ساكن در شبه خانواده¬هاي بهزيستي بر حسب مدت اقامت آنها در سازمان با نوجوانان عادي در استان كرمان. پايان¬نامه كارشناسي ارشد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه علامه طباطبايي.
فرقداني، آزاده (1383). بررسي رابطه بين هوش هيجاني و سازگاري اجتماعي دانشجويان دختر دوره كارشناسي دانشكده روانشناسي و علوم تربيتي دانشگاه علامه طباطبايي. پايان¬نامه كارشناسي ارشد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه علامه طباطبايي.
میری، محمدرضا و اکبری¬بورنگ، محمد (1386). بررسی رابطه بین هوش هیجانی با اضطراب آموزشگاهی دانش¬آموزان سال اول و دوم دبیرستان خراسان جنوبی. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، 1، 59-54
میلر، جان (1379). نظریه¬های برنامه درسی. (مترجم محمود مهر محمدی). تهران: سمت. (تاریخ انتشار به زبان اصلی 1983).
نیکوگفتار، منصوره (1385). بررسی نقش هوش هیجانی در موفقیت تحصیلی و سلامت روان در دانش¬آموزان شهر تهران. پایان¬نامه کارشناسی ارشد. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه تربیت مدرس.
یارعلی، جواد؛ شواخی، علیرضا؛ و عریضی، فروغ السادات (1387). بررسی مهارت¬های ارتباطی و اجتماعی در کتاب¬های درسی تعلیمات اجتماعی در مدارس دوره راهنمایی. فصلنامه تعلیم و تربیت، 93، 221-191.
یوسفی قصابسرا، مریم؛ و خزاعی، کامیان (1391). تحلیل محتوای کتاب زیست شناسی پایه دوم متوسطه بر اساس تئوری هوش های چندگانه گاردنر. پژوهش در برنامه درسی، 5، 16-27.
Bar-On R., & Parker, J. D. A. (2000). The handbook of emotional intelligence. San Francisco: jossy-Bass.
Carmeli, A. (2003). The relationship between emotional intelligence and work attitudes, behavior and outcome. Journal of Managerial Psychology, 18, 788-813.
Caruso, D., & Salovey, P. (2004). The emotional intelligence manager :how to develop & use the four key emotional skills of leadership. San Francisco: Jossey-Bass.
Cote, S., Lopes, P. N., Salovey, P., & Miners, C. T. H. (2010). Emotional intelligence and leadership emergence in small groups. Journal of The Leadership Quarterly, 21, 496-508.
Danciu, E. L. (2010). Methods of developing children’s emotional intelligence. Journal of Procedia Social and Behavioral Sciences, 5, 2227-2233.
Engelberg, E., & Sjoberg, L. (2004). Emotional intelligence, affect intensity, and social adjustment. Personality and Individual Differences, 37, 53-42.
Fox, S., & Specter, P. E. (2000). Relations of emotional intelligence, practical intelligence, general intelligence and trait affectivity with interview outcome. Journal of Organizational Behavioral, 21, 203-220.
Golman, D. (1995). Emotional intelligence. New York: Bantam book.
Hein, S, (2007). Emotional Literacy. http://Stevehein.com.
Jordan, P. J., Ashkanasy, N. M., Härtel, C. E. J., & Hooper, Gregory, S. H. (2002). Working group emotional intelligence: scale development and relationship to team process, effectiveness, and goal focus. Human Resource Management Review, 12, 195-214.
Langley, A. (2000). Emotional intelligence-a new evaluation for management development?. Career Development International, 5, 177- 183.
Liff, S. B. (2003). Social and emotional intelligence: Applications for developmental education. Journal of Developmental Education, 26, 28-34.
Moriaty, N., Stough, C., Tidmarsh, P., Eger, D., & Dennision, S. (2001). Deficits in emotional intelligence underlying adolescent sex offending. Journal of adolescence, 24, 743-751.
Nord, W. A. (1999). Intrinsic/extrinsic religious orientation of the elderly: relationship to depression and self-esteem. Journal of Gerontological Nursing, 16, 29-35.
Pertrides, K. V., Freterickson, N., & Furnhom, A. (2004). The role of trait emotional intelligence in academic performance and deviant behavior at school. Personality and Individual Diferences, 36, 277-293.
Platsidou, M. (2010). Trait emotional intelligence of Greek special education teacher in relation to burnout and job satisfaction. Journal of School Psychology International, 31, 60-76.
Prihartono, N., Damayanti, R., Adisasmita, A., & Tarigan, L. (1993). A community trial involving religious leaders to improve water preparation hygiene as part of diarrheal disease prevention in south Kalimantan, Indonesia. International Quarterly of Community Health Education, 14, 391-402.
San, M. (2005). How Much Does Emotional Intelligence Matter? International study of 665 people from CEOs to students proved emotional intelligence is a core ingredient in success. Calif., Oct 26, KeepMedia, Inc.
Sjöberg, L. (2008). Emotional intelligence and life adjustment. In J. C. Cassady & M. A. Eissa (Eds.), Emotional Intelligence: Perspectives on Educational & Positive Psychology (pp. 169-183). New York: Peter Lang Publishing.
Slaski, M., & Cartwright, S. (2003). Emotional intelligence training & its Implications for stress. Health & Performance, Stress, & Health, 19, 233-239.
Song, L., Huang, G., Peng, K., & Law, K. (2010). The differential effects of general mental ability and emotional intelligence on academic performance and social interactions. Intelligence; 38, 137-48.
Stern, R, (2007). Social & Emotional Learning: What is it? How can we use it to help our children, New York University School of Medicine.
Trinidad, D. R., Unger, J. B., Chou, C. P., Azen, S. P., & Johnson, C. A. (2004). Emotional intelligence and smoking risk factors in adolescents: Interactions on smoking intentions. Journal of Adolescent Health, 34, 46-55.
Ulutas, I., & Ömeroglu, E. (2007). The effects of an emotional intelligence education program on the emotional intelligence of children, social behavior & personality. An International Journal, 35, 1365-1372.
Van der Zee, K., Thijs, M., & Schakel, L. (2002). The relationship of emotional intelligence with academic intelligence and the Big Five. European Journal of Personality, 16, 103-125.
Watkin, C. (2000). Developing emotional intelligence. International Journal of Selection & Assessment, 8, 89-92.
Wong, C., Wong, P., & Peng, K. (2010). Effect of middle-level leader and teacher emotional intelligence on school teachers’ job satisfaction. Educational Management Administration & Leadership, 38, 59-70.
ارنشتاین، آلن؛ و هانکینز، فرانسیس (1384). مبانی، اصول، و مسائل برنامه درسی. (ترجمه قدسی احقر). تهران: انتشارات دانشگاه ازاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات. (تاریخ انتشار به زبان اصلی، 2004)
اکرمی، سیدکاظم (1382). تحقیقی چندوجهی در باب کتاب¬های دینی بینش اسلامی متوسطه. مجموعه مقالات همایش آسیب¬شناسی تربیت دینی در آموزش و پرورش (جلد 2). تهران: محراب قلم.
حسینی¬نسب، داود (1377). تحلیل محتوای کتب فارسی و ریاضی دوره ابتدایی. گزارش پژوهشي شوراي تحقيقات آموزش و پرورش استان آذربايجان شرقي.
خضرلو، غلامرضا (1374). بررسی نحوه تألیف کتاب دانش اجتماعی سال اول متوسطه نظام جدید. پایان¬نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی.
زارع، علي (1380). مقايسه سهم هوش هيجاني و هوش عمومي در پيش¬بيني پيشرفت تحصيلي دانش¬آموزان پايه سوم متوسطه شهر شيراز؛ پايان¬نامه كارشناسي ارشد، دانشگاه علوم پزشكي ايران.
ساروخاني، باقر (1368). روش¬هاي تحقيق در علوم اجتماعي (جلد دوم). تهران: پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي.
سياروچي، ژزف و همكاران (1383). هوش عاطفي در زندگي روزمره، (ترجمه اصغر نوري ¬امام¬زاده¬اي و حبيب¬الله نصيري). اصفهان: نشر نو. (تاریخ انتشار به زبان اصلی 2001).
سیف، علی¬اکبر (1387). روان¬شناسی پرورشی نوین. تهران: نشر دوران.
شریفی¬کارآمدی، پرویز (1385). آموزش و پرورش عاطفی ـ اجتماعی و نقش هوش هیجانی. فصلنامه تعلیم و تریت، 90، 8-31.
صافی، احمد (1379). آموزش و پرورش ابتدایی، راهنمایی، و متوسطه. تهران: سمت.
صفوی، محبوبه؛ موسوی، مریم؛ و لطفی، رضا (1388). بررسی همبستگی بین هوش هیجانی و سازگاری عاطفی و اجتماعی در دانش¬آموزان دختر پیش¬دانشگاهی شهر تهران. مجله پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، 5، 255-261.
عباس آبادي، محمود (1383). بررسي و مقايسه ميزان هوش هيجاني و نااميدي در نوجوانان پسر 13 تا 18 ساله ساكن در شبه خانواده¬هاي بهزيستي بر حسب مدت اقامت آنها در سازمان با نوجوانان عادي در استان كرمان. پايان¬نامه كارشناسي ارشد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه علامه طباطبايي.
فرقداني، آزاده (1383). بررسي رابطه بين هوش هيجاني و سازگاري اجتماعي دانشجويان دختر دوره كارشناسي دانشكده روانشناسي و علوم تربيتي دانشگاه علامه طباطبايي. پايان¬نامه كارشناسي ارشد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه علامه طباطبايي.
میری، محمدرضا و اکبری¬بورنگ، محمد (1386). بررسی رابطه بین هوش هیجانی با اضطراب آموزشگاهی دانش¬آموزان سال اول و دوم دبیرستان خراسان جنوبی. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، 1، 59-54
میلر، جان (1379). نظریه¬های برنامه درسی. (مترجم محمود مهر محمدی). تهران: سمت. (تاریخ انتشار به زبان اصلی 1983).
نیکوگفتار، منصوره (1385). بررسی نقش هوش هیجانی در موفقیت تحصیلی و سلامت روان در دانش¬آموزان شهر تهران. پایان¬نامه کارشناسی ارشد. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه تربیت مدرس.
یارعلی، جواد؛ شواخی، علیرضا؛ و عریضی، فروغ السادات (1387). بررسی مهارت¬های ارتباطی و اجتماعی در کتاب¬های درسی تعلیمات اجتماعی در مدارس دوره راهنمایی. فصلنامه تعلیم و تربیت، 93، 221-191.
یوسفی قصابسرا، مریم؛ و خزاعی، کامیان (1391). تحلیل محتوای کتاب زیست شناسی پایه دوم متوسطه بر اساس تئوری هوش های چندگانه گاردنر. پژوهش در برنامه درسی، 5، 16-27.
Bar-On R., & Parker, J. D. A. (2000). The handbook of emotional intelligence. San Francisco: jossy-Bass.
Carmeli, A. (2003). The relationship between emotional intelligence and work attitudes, behavior and outcome. Journal of Managerial Psychology, 18, 788-813.
Caruso, D., & Salovey, P. (2004). The emotional intelligence manager :how to develop & use the four key emotional skills of leadership. San Francisco: Jossey-Bass.
Cote, S., Lopes, P. N., Salovey, P., & Miners, C. T. H. (2010). Emotional intelligence and leadership emergence in small groups. Journal of The Leadership Quarterly, 21, 496-508.
Danciu, E. L. (2010). Methods of developing children’s emotional intelligence. Journal of Procedia Social and Behavioral Sciences, 5, 2227-2233.
Engelberg, E., & Sjoberg, L. (2004). Emotional intelligence, affect intensity, and social adjustment. Personality and Individual Differences, 37, 53-42.
Fox, S., & Specter, P. E. (2000). Relations of emotional intelligence, practical intelligence, general intelligence and trait affectivity with interview outcome. Journal of Organizational Behavioral, 21, 203-220.
Golman, D. (1995). Emotional intelligence. New York: Bantam book.
Hein, S, (2007). Emotional Literacy. http://Stevehein.com.
Jordan, P. J., Ashkanasy, N. M., Härtel, C. E. J., & Hooper, Gregory, S. H. (2002). Working group emotional intelligence: scale development and relationship to team process, effectiveness, and goal focus. Human Resource Management Review, 12, 195-214.
Langley, A. (2000). Emotional intelligence-a new evaluation for management development?. Career Development International, 5, 177- 183.
Liff, S. B. (2003). Social and emotional intelligence: Applications for developmental education. Journal of Developmental Education, 26, 28-34.
Moriaty, N., Stough, C., Tidmarsh, P., Eger, D., & Dennision, S. (2001). Deficits in emotional intelligence underlying adolescent sex offending. Journal of adolescence, 24, 743-751.
Nord, W. A. (1999). Intrinsic/extrinsic religious orientation of the elderly: relationship to depression and self-esteem. Journal of Gerontological Nursing, 16, 29-35.
Pertrides, K. V., Freterickson, N., & Furnhom, A. (2004). The role of trait emotional intelligence in academic performance and deviant behavior at school. Personality and Individual Diferences, 36, 277-293.
Platsidou, M. (2010). Trait emotional intelligence of Greek special education teacher in relation to burnout and job satisfaction. Journal of School Psychology International, 31, 60-76.
Prihartono, N., Damayanti, R., Adisasmita, A., & Tarigan, L. (1993). A community trial involving religious leaders to improve water preparation hygiene as part of diarrheal disease prevention in south Kalimantan, Indonesia. International Quarterly of Community Health Education, 14, 391-402.
San, M. (2005). How Much Does Emotional Intelligence Matter? International study of 665 people from CEOs to students proved emotional intelligence is a core ingredient in success. Calif., Oct 26, KeepMedia, Inc.
Sjöberg, L. (2008). Emotional intelligence and life adjustment. In J. C. Cassady & M. A. Eissa (Eds.), Emotional Intelligence: Perspectives on Educational & Positive Psychology (pp. 169-183). New York: Peter Lang Publishing.
Slaski, M., & Cartwright, S. (2003). Emotional intelligence training & its Implications for stress. Health & Performance, Stress, & Health, 19, 233-239.
Song, L., Huang, G., Peng, K., & Law, K. (2010). The differential effects of general mental ability and emotional intelligence on academic performance and social interactions. Intelligence; 38, 137-48.
Stern, R, (2007). Social & Emotional Learning: What is it? How can we use it to help our children, New York University School of Medicine.
Trinidad, D. R., Unger, J. B., Chou, C. P., Azen, S. P., & Johnson, C. A. (2004). Emotional intelligence and smoking risk factors in adolescents: Interactions on smoking intentions. Journal of Adolescent Health, 34, 46-55.
Ulutas, I., & Ömeroglu, E. (2007). The effects of an emotional intelligence education program on the emotional intelligence of children, social behavior & personality. An International Journal, 35, 1365-1372.
Van der Zee, K., Thijs, M., & Schakel, L. (2002). The relationship of emotional intelligence with academic intelligence and the Big Five. European Journal of Personality, 16, 103-125.
Watkin, C. (2000). Developing emotional intelligence. International Journal of Selection & Assessment, 8, 89-92.
Wong, C., Wong, P., & Peng, K. (2010). Effect of middle-level leader and teacher emotional intelligence on school teachers’ job satisfaction. Educational Management Administration & Leadership, 38, 59-70.